Razvoj tipičnih proizvoda u severo-istočnoj Bosni i Zlatiborskom okrugu u Srbiji

Program: Prekogranična saradnja Srbija – Bosna i Hercegovina (IPA 2007/2008)

Ukupna vrednost projekta: 211.420,25 €  ( Nezavisni biro za razvoj – 109.331,25 €;

RRA Zlatibor – 102.089 €

Nosioci projekta: Udruženje Nezavisni biro za razvoj, Gradačac/Modriča, BiH

Regionalna razvojna agencija Zlatibor  d.o.o. Užice, RS

Opšti cilј projekta: zaštita tipičnih proizvoda u cilјanom regionu  u skladu sa evropskim standardima i povećanje njihove prodaje

Specifični cilј projekta: učiniti vidlјivim proizvode iz SI Bosne iz Zlatiborskog

okruga u širem području i omogućiti njihovu zaštitu  i širu

komercijalizaciju

Rezultati projekta:

1. Izvršena valorizacija tipičnih proizvoda u sevro-istočnoj Bosni i Zlatiborskom okrugu u Srbiji i identifikoivane klјučne zainteresovane strane za razvoj tipičnih proizvoda

1. Usaglašeni stavovi klјučnih zainteresovanih strana za razvoj tipičnih proizvoda u vezi sa zajedničkim razvojnim cilјevima

1. Unapređeni kapaciteti institucija koje rade na  zaštiti  i razvoju tipičnih proizvoda, kao i proizvođača ovih proizvoda

1. Tipični proizvodi adekvatno promovisani i prepoznati na nivou regiona i šire

Aktivnosti:

1. Identifikacija tipičnih proizvoda i klјučnih zainteresovanih strana koji mogu podržati razvoj tipičnih proizvoda, što podrazumeva sledeće aktivnosti: istraživanje, analizu, organizaciju skupova za stručnu javnost, proizvođače i ostale klјučne aktere radi usaglašavanja stavova i pripreme adekvatnog izveštaja

1. Verifikacija analize kroz održavanje okruglih stolova i  javnih prezentacija na kojima će se razmatrati rezultati istraživanja i usvajati zaklјučci i preporuke. Objedinjen izveštaj o rezulatima istraživanja u susednim prekograničnim regijama sadržavaće listu identifikovanih tipičnih proizvoda, kratak opis  kao i detalјnu analizu proizvoda koji su prepoznati kao proizvodi  sa najvećim potencijalom za rast u smislu prodaje i plasmana na druga tržišta.  Nakon publikovanja zajedničkog izveštaja održaće se  konferencija u Bosni na kojoj će rezultati biti  prezentovani široj javnosti.

1. Podrška proizvađačima putem održavanja treninga, povezivanje sa kreatorima politika, organizaciju studijskog putovanja u Hercegovinu radi prezentacije primera dobre prakse i podizanja kapaciteta, i povezivanje sa proizvođačima iz drugih regiona. U cilјu podizanja svesti o značaju zaštite i standardizacije proizvodnje, biće pripremlјen vodič za dalјi razvoj 6 najperspektivnijih tipičnih proizvoda.

1. Promocija tipičnih proizvoda na završnoj  konferenciji na Zlatiboru na kojoj će biti  predstavlјeni klјučni akteri razvoja i  organizovana  izložba  30  odabranih proizvođača, za koje će biti pripremlјen i odštampan promotivni materijal.

Opšti podaci o tipičnim proizvodima:

Tipičan proizvod je tradicionalan proizvod – bilo da je reč o polјoprivrednim proizvodima, prerađevinama od voća i povrća, stočarskim proizvodima ili zanatskim proizvodima, koji zadovolјava neki od sledećih kriterijuma:

–          proizveden je na određenom geografskom području uz korišćenje specifičnih znanja

–          usko je povezan sa određenim geografskim područjem i najmanje jedna faza u procesu njegove proizvodnje, prerade ili pripreme odigrava se na tom području

–          ima tradicionalan karakter sastava proizvoda – specifičnu recepturu ili sredstva za proizvodnju sa određenog geografskog područja

U skladu sa EU standardima, tipični proizvodi mogu biti zaštićeni nekom od sledećih oznaka geografskog porekla:

• PDO (Protected Denomination of Origin) – zaštićeno ime porekla specifičnih polјoprivrednih proizvoda  i hrane. Ime porekla je naziv zemlјe, regiona, ili lokaliteta kojim se označava proizvod koji odatle potiče . Kvalitet i posebna svojstva tog proizvoda su isklјučivo ili bitno uslovlјena geografskom sredinom,koja obuhvata prirodne i lјudske faktore. Proizvodnja,  prerada i priprema moraju u celini  da se odvijaju na određenom ograničenom geografskom području

• PGI ( Protected Geographical Indication) –  zaštićena oznaka geografskog porekla je oznaka kojim se označava određeni proizvod kao proizvod poreklom sa teritorije određene zemlјe, regiona ili lokaliteta sa te teritorije . Kvalitet, reputacija ili druge karakteristike proizvoda suštinski se mogu pripisati geografskom poreklu . Proizvodnja i/ili prerada i /ili priprema odvijaju se na određenom ograničenom  geografskom području.

• TSG ( Traditional Specialty Guaranteed) – zaštićena tradicionalna receptura za proizvodnju  je naziv koji nije geografski naziv određene zemlјe, regiona ili lokaliteta,  već je  dugom upotrebom u prometu postao opštepoznat kao tradicionalni naziv proizvoda koji potiče sa tog područja, ili je u pitanju istorijski naziv tog područja ako ispunjava uslove u pogledu kvaliteta, proizvodnje, prerade i pripreme kao kod imena porekla ili geografske oznake.

Tipični proizvodi zavise od klimatskih uslova, prirodnih resursa, tradicije, verskih običaja, istorije. Naš kraj ima veliki broj proizvoda koji se mogu smatrati „tipičnim“, i koji bi nakon zaštite i standardizacije proizvodnje  lakše našli put na EU i druga tržišta.