Polјoprivredni proizvođači i predstavnici turističke privrede iz Zlatiborskog okruga, boravili su od 28. septembra do 2. oktobra na severu Italije, u regiji Friuli Venecija Đulija, sa cilјem da se upoznaju sa postupkom brendiranja tradicionalnih proizvoda i mogućnostima za unapređenje tradicionalne proizvodnje. Ova poseta organizovana je u saradnji sa Zlatiborskim Ekoagrarom, a zahvalјujući projektu SMARTINNO koji RRA Zlatibor sprovodi uz finansijsku podršku IPA Jadranskog programa za prekograničnu saradnju. Pored proizvođača, delegaciju iz Srbije činili su i predstavnici grada Užica i opštine Čajetina, na čijim teritorijama se nalazi najveći broj proizvođača čuvenih suvomesnatih i mlečnih proizvoda iz našeg kraja.
Regija Friuli Venecija Đulija poznata je po pršuti San Daniele i siru Montasio, koji pored zaštite na nacionalnom nivou, imaju zaštićeno ime porekla u skladu sa EU regulativom i poznati su širom sveta kao proizvodi vrhunskog kvaliteta. Naši proizvođači su tokom trodnevnog boravka u regiji imali priliku da se upoznaju sa procesom proizvodnje kroz obilazak proizvodnih pogona, ali i da posete sve instituicije i organizacije koje imaju važnu ulogu u razvoju proizvoda. Posebna pažnja se poklanja kontroli kvaliteta proizvoda, jer samo kontinuirana i nezavisna kontrola može garantovati bezbednost i kvalitet proizvoda na tržištu.
Prvog dana posete učesnicima studijske posete obratio se gradonačelnik San Daniele del Friuli, koji je pored dobrodošlice gostima iz Srbije izrazio iskrenu želјu za nastavak saradnje i razvijanje partnerskh odnosa i veza sa Zlatiborskim okrugom, što je i potvrđeno kroz potpisivanje Memoranduma o razumevanju. Time je stvorena platforma za uspostavlјanje čvršćih ekonomskih i kulturnih veza dva regiona i otvorena mogućnost za partnersko učešće na različitim projektima. Predstavnici Užica i Čajetina takođe su potpisali Memorandum o razumevanju sa gradonačelnikom Kodroipa, grada koji je sedište proizvodnje sira Montasio i na taj način iskazali spremnost da u budućnosti ostvare saradnju kako u sektoru proizvodnje i prerade mleka, tako i u ostalim oblastima.
Šef kancelarije regije Friuli Venecija Đulija, gospodin Aleksandar Pereli, istakao je da se nada da će otvaranje kancelarije Regije u Beogradu i potpisivanje ugovora sa Ministarstvom polјoprivrede Republike Srbije, biti dodatan podsticaj za kreiranje i realizaciju zajedničkih projekata ove Regije sa Zapadnom Srbijom. Tome u prilog ide i najava konkursa Regije za podsticajna sredstva za razvoj polјoprivrede, na kojem će moći da konkurišu institucije i organizacije iz našeg kraja.
Pored zvaničnika Regije, učesnici studijske posete imali su priliku da obiđu pogone za proizvodnju čuvene pršute San Daniele i upoznaju se do detalјa sa tehnologijom proizvodnje, od izlaska svežeg mesa iz klanice do distribucije do krajnjeg potrošača. Da bi u potpunosti razumeli tajnu uspeha pršute San Daniele, domaćini su organizovali posetu Konzorcijumu San Daniele, koje okuplјa sve aktere proizvodnog lanca – uzgajivače svinja, klaničare i proizvođače pršute i zadužen je za sve aktivnosti od zajedničkog interesa. Takođe Konzorcijum se stara o kompletnoj promociji i marketingu na domaćem i stranim tržištima. Konzorcijum je odigrao odlučujuću ulogu u procesu zaštite pršute oznakom imena porekla i osnovan je još 1961. godine, kada su proizvođači počeli da razmišlјaju o zaštiti proizvoda. Ova institucija je ekvivalent našem Udruženju proizvođača suvomesnatih proizvoda iz Zlatriborskog okruga i njeno iskustvo je dragoceno za proces zaštite naših proizvoda. Interesantan je podatak da je proizvodnja ove pršute porasla više od 10 puta u poslednjih 30-ak godina – od 250.000 komada butova koliko se proizvodilo 1980. godine, u 2014. godini proizvedeno je preko 2,8 miliona San Daniele pršuta.
Slično kao kod San Daniele pršute, proizvodnja zaštićenog sira Montasio, odvija se prema strogo utvrđenim pravilima i procedurama koje je definisao Konzorcijum za proizvodnju Montasio sira (osnovan 1984.). Nakon što je sir zaštićen oznakom imena porekla 1986. godine, Konzorcijum se svakodnevno stara o kontroli proizvodnje, prodaji i promociji proizvoda. Specifičnost ovog sira koji se pravi od isklјučivo od nepasterizovanog mleka ekstra klase, proizvedenog na farmama duž čitave regije Friuli Venezia Điulia, ogleda se u postupku proizvodnje i zrenja, koji se pravi na isti način više od 800 godina, o čemu svedoče dokumenti iz 13. veka (film o procesu proizvodnje možete pogledati ovde). Naši proizvođači su obišli mini mlekaru Koderno i pored Montasio sira probali i ostale proizvode. Posebno zadovolјstvo su izrazili nakon posete farmi krava, koje godišnje isporučuje oko 700.000 l mleka. Na farmi ima 90 muznih krava i 80 junica, a za potrebe ishrane koriste kukuruznu i travnu silažu, seno lucerke i koncentrovanu hranu čija mesečna potrošnja iznosi 12 tona. Ovu farmu vodi četvoročlana porodica koja obrađuje 90 hektara zemlјišta bez angažovanja dodatne radne snage. Naše polјoprivrednike najviše je interesovao sistem subvencija za nabavku mehanizacije, a posebno su se iznenadili kadu su čuli podatak da država daje 50 eura za svako novo tele, što je suma znatno niža nego kod nas.
Još jedna važna institucija u lancu tradicionalnih proizvoda jeste nezavisni Institut za kontrolu kvaliteta severono-istočne Italije, koji je od strane Ministsrava polјoprivrede ovlašćen da kontroliše kvalitet proizvoda. Tek nakon što proizvođači dobiju rezultate ispitivanja uzoraka i potvrdu od Instituta, na proizvode može biti utisnut znak zaštićenog imena porekla, koji garantuje vrhunski kvalitet proizvoda.
Ova poseta bila je izuzetno značajna za naše polјoprivrednike, koji su nakon upoznavanja sa primerima dobre prakse u zaštiti proizvoda, uvereni da su na dobrom putu da brenidraju naše suvomesnate i mlečne proizvode. Nadaju se da će kroz zaštitu uspeti da povećaju konkurentnost, proizvodnju i plasman, kako na domaćem tako i na susednim tržištima. Zaklјučak je da će za uspeh u ovom procesu biti neophodna čvršća saradnja između samih proizvođača, ali i podrška javnog sektora, koji kroz obezbeđivanje različitih vidova popdrške mora da doprinese uspostavlјanju adekvatnog sistema.
Nakon ove studijske posete planirana je uzvratna poseta italijanskih eksperata Zlatiborskom okrugu. Na osnovu iskazanih potreba naših proizvođača, krajem novembra će biti realizovana poseta stručnjaka koji će kroz rad na terenu sa našim proizvođačima, raditi na rešavanju klјučnih prepreka za uspostavlјanje zaštite naše pršute i kajmaka.
[ngg src=”galleries” ids=”70″ display=”basic_thumbnail”]
